Sazı Baksı’da, Adı Üniversitede, Türküleri Dillerde: Mustafa Ahıskalıoğlu Vefatının 17. Yılında Anılıyor
Bir ömür ahşaba şekil veren, İstanbul Şirinevler’den Bayburt’a uzanan yaşam mücadelesinde türkülere can katan büyük usta Mustafa Ahıskalıoğlu, vefatının 17. yılında rahmetle anılıyor. Yaşadığı tüm zorluklara ve 1992 selinde kaybettiği arşivine rağmen üretmekten vazgeçmeyen ustanın mirası; Baksı Müzesi'nde sergilenen sazlarında, Bayburt Üniversitesi'nde adına açılan sınıfta ve dillerden düşmeyen türkülerinde yaşamaya devam ediyor.
Bir Usta, İki Dünya: Ahşap Tezgahı ve Bağlamanın Telleri
1940 yılında Bayburt’un Camii Kebir Mahallesi’nde dünyaya gelen Mustafa Ahıskalıoğlu, ilkokulu tamamlayamamış olmasına rağmen okumaya, araştırmaya, bulmaca çözmeye ve çizime olan merakıyla kendini yetiştirdi. Henüz 14 yaşındayken adım attığı marangozluk mesleğinde kısa sürede kendini kanıtladı. Bayburt’ta kurduğu LİDER Marangoz Atölyesi,nice çırağın yetiştiği bir okul oldu.
Aynı yıllarda Bayburt'un kurtuluş yıl dönümü olan 21 Şubat gecelerinde bağlama ile tanışan Mustafa Usta, hayatını iki tutku üzerine kurdu:
Bir tarafta: Alın teriyle ailesinin rızkını kazandığı marangoz tezgahı,
Diğer tarafta: Bayburt’un türkülerini yaşatan sazı ve sözü.
İstanbul Yılları ve "Merdivenci Mustafa Usta" Efsanesi
1978 yılında ailesiyle birlikte İstanbul’a göç eden Ahıskalıoğlu, Bahçelievler ve Şirinevler mahallelerinde yeni bir yaşam kurdu. 12 Eylül dönemi sonrasında yaşadığı büyük ekonomik sarsıntılara ve iflasa rağmen pes etmeyerek yeniden tezgahının başına geçti.
İstanbul’un lüks konutlarında ve dubleks dairelerinde yaptığı özel ahşap merdivenler, tırabzanlar ve özgün küpeşte tasarımlarıyla kısa sürede adını duyurdu. Mahallede kimi onu Marangoz Mustafa Usta olarak bilirken, kimi de yaptığı kusursuz merdivenler sayesinde Merdivenci Mustafa Usta olarak anmaya başladı. Şirinevler’deki dükkânı yalnızca bir iş yeri değil; esnafın, komşuların ve dert sahiplerinin uğrak yeri, bir danışma kapısı oldu.
1992 Sel Felaketi: Bir Ömrün Hatıraları Sular Altında
Mustafa Usta’nın hayatındaki en büyük kırılma noktalarından biri, Temmuz 1992'de Şirinevler’de yaşanan şiddetli sel felaketi oldu.
Sular altında kalan marangozhanesi sadece makinelerini ve ekmek teknesini alıp götürmedi; aynı zamanda yazıhanesinde özenle sakladığı TRT yazışmalarını, sanat hayatına dair belgelerini, şiirlerini, bizzat teybe kaydettiği türkü kasetlerini ve paha biçilmez fotoğraf arşivini de yuttu. O gece, bir ailenin geçim kaynağıyla birlikte bir kültür hazinesinin önemli bir bölümü de sulara kapıldı. Ancak Mustafa Usta, her zamanki direnciyle yine küllerinden doğarak işine ve sanatına sarıldı.
TRT Repertuvarına Giren Eserler ve Ölümsüz Türküler
Müzik hayatı boyunca TRT ve MESAM repertuvarlarında kayıtlı 25 eser bırakan Mustafa Ahıskalıoğlu, Bayburt folklorunun unutulmaz isimleri arasına girdi. Onun kaleminden ve sesinden süzülen bazı eserler şunlardır:
Kara Basma İz Olur
Mendilinde Kar Getir
Tiliko
Al Yeşil Giyinmiş Sunalar
Küp Dibinde Pastırma
Hacı Bey Beylerin Beyi
Ulu Cami Direk İster
Hükümetin Kapıları Burmalı
Kalenin Ardı Bostan
Emeğe ve Sanata Vefa
Hayatı boyunca maddi bir beklenti gütmeden kültüre hizmet eden Mustafa Usta, son yıllarında ve vefatından sonra pek çok ödüle ve kadirşinaslığa layık görüldü:
2012: Bayburt Uluslararası Sanatçılar Derneği – Emeğe Saygı Onur Ödülü
2016: Bayburt Bilim Eğitim ve Kültür Derneği – Onur Ödülü
2022: Uluslararası Şair Zihni Kültür Sanat Etkinlikleri – Ustaya Saygı Ödülü
15 Ağustos 2014’te ailesi tarafından kendi elleriyle yaptığı bağlaması ve elektro sazı Bayburt Baksı Müzesi’ne bağışlandı. 2024 yılında ise Bayburt Üniversitesi Rektörlüğü ve akademisyenlerin girişimleriyle Müzik Bölümündeki bir sınıfa adı verildi; ayrıca akademik çalışmalara konu edilerek yaşamı ve eserleri kayıt altına alındı.
2009 yılında rahatsızlanarak çok sevdiği memleketi Bayburt’a dönen Mustafa Ahıskalıoğlu, 13 Ekim 2009 tarihinde 69 yaşında hak yürüyüşünü tamamladı ve Şehit Osman Dağı eteklerine defnedildi.